Zuid-Holland wil deelfietsersparadijs worden (Fietsersbond)
Toekomst voor tien keer zoveel fietsen. Interview in het ledenblad van de Fietsersbond, rubriek Fietsvisie. Tekst: Suzanne Brink en Simone Janssen, foto’s: Simone Janssen.
Naast de vertrouwde OV-fiets verschijnen op steeds meer plekken deelfietsvarianten als Donkey Republic, Lime, Dott, Voi en Bolt. Ronald Haverman, bedenker van de OV-fiets en nu strateeg bij provincie Zuid-Holland, is groot voorstander. ‘Ik denk dat er ruimte is voor tien keer zoveel deelfietsen.’
Uit cijfers van CROW uit 2025 blijkt dat deelfietsen nu vooral populair zijn bij hoogopgeleiden (92 procent) met een bovenmodaal inkomen (84 procent). De OV-fiets is inmiddels een bekend fenomeen, maar andere deelfietsen en -scooters met eigen apps zijn dat veel minder. Onbekend maakt onbemind. Volgens Ronald Haverman van de provincie Zuid-Holland is er nog veel potentie om veel meer mensen op de deelfiets te krijgen. Hij zet in op tien keer zoveel deelfietsen met een fijnmazig netwerk, zodat overal waar je komt met trein, bus, metro en tram een deelfiets klaarstaat voor verder vervoer. Hoe meer deelfietsen er zijn, hoe makkelijker en betrouwbaarder.
Alleen al die verschillende apps – vormen die geen drempel voor bijvoorbeeld ouderen? Haverman: ‘Er wordt vaak gedacht dat ouderen moeite hebben met apps, maar dat herken ik niet. Mijn moeder is 86 en groot fan van de OV-fiets. Ze gebruikt hem regelmatig en neemt dan gewoon een vriendin mee op haar OV-chipkaart. Onbekendheid is een groter probleem. De eerste keer kost altijd wat moeite. Je moet een app installeren, uitzoeken hoe het werkt en misschien gaat er iets mis. Maar als je eenmaal weet hoe het werkt, ontdek je hoe handig het is. En de prijs is een drempel. De OV-fiets is duur als je drie keer per week een fiets nodig hebt.’
Ideale deelfietser
De OV-fiets is een deelfiets die je oppikt bij het station en dan de hele dag bij je houdt. Je brengt hem daar ook weer terug, voor je het ov pakt om weer naar huis te gaan. Andere deelfietsen houd je maar even bij je. Je fietst van hub naar hub. Ook deze fietsen pak je bijvoorbeeld op het station waar je uit de trein stapt, maar je levert hem een kwartiertje later alweer in op een hub bij je werk of opleiding bijvoorbeeld. Het is fijn om beide systemen te hebben. Haverman: ‘Stel dat je ’s ochtends bij een strakblauwe lucht naar je werk fietst, maar dat het ’s middags regent. Dan neem ik liever een Donkey dan een OV-fiets omdat je de OV-fiets terug moet brengen. De Donkey kun je gewoon op zijn hub laten staan en terug de bus pakken.’
Als fietsers de voordelen van die flexibiliteit eenmaal zien, nemen ze ook voor lief dat ze vijftig of honderd meter naar een deelfietshub moeten lopen, denkt Haverman. ‘Bij wijze van spreken woont mijn ideale fietser in Rotterdam en werkt in Delft. Hij pakt thuis een deelfiets naar het station, reist met de trein en gebruikt in Delft weer een andere deelfiets voor het laatste stuk.’
Wat maakt een deelfiets beter dan een eigen fiets om mee naar het station te rijden? Haverman: ‘Een fiets die rijdt om reizigers naar en van het ov te brengen is waardevol. Als mensen met hun eigen fiets naar het station rijden, staat die fiets de hele dag te niksen en houdt een kostbare plek bezet. Een deelfiets staat veel korter stil omdat hij van baasje wisselt. Veel efficiënter en goedkoper.’
Voordelig voor veelgebruiker
Maar als je mensen wilt verleiden in plaats van een eigen fiets een OV-fiets of andere deelfiets te pakken, moet dat ook betaalbaar zijn als je dat drie of vier keer per week doet. Zuid-Holland wil huurfietsen goedkoop houden en dan liggen elektrische deelfietsen minder voor de hand. ‘Een elektrische fiets vraagt veel meer onderhoud. Batterijen moeten vaak worden verwisseld en opgeladen. Bij een gewone fiets hoef je misschien maar één keer per maand langs. Je moet ook niet te veel eisen stellen aan aanbieders, want dat drijft de prijs ook op.’
4,80
4,80 euro per 24 uur kost een OV-fiets. Als je elke dag een fiets nodig hebt loopt dat snel in de papieren. Tenzij de werkgever de OV-fiets vergoedt, zetten mensen al snel een ‘tweede fietsje’ op het station in de stad waar ze werken of studeren. Voordelige abonnementen kunnen dat oplossen. Haverman: ‘Op onder andere de stations in Den Haag, Delft, Leiden en Gouda kun je bijvoorbeeld kiezen tussen een OV-fiets en een Donkey Republic. Een abonnement op de oranje Donkey-deelfietsen kost maar tien euro per maand. Op grote stations is de verhouding tussen OV-fietsen en Donkey Republics nu nog duizend OV-fietsen naast ongeveer twintig Donkey Republics. Aan de ene kant komt dat doordat andere deelfietsen nog onbekender zijn, maar ProRail kan de ruimte ook wat rechtvaardiger verdelen.’
Deelfiets als oplossing
Volgens Haverman krijgt de fiets nog altijd veel minder aandacht dan auto en openbaar vervoer. ‘Als je kijkt hoeveel geld naar wegen en openbaar vervoer gaat, staat dat in geen verhouding tot de investeringen in de fiets. En waarom is de btw op deelfietsen 21 procent terwijl dat op het ov 9 procent is? De fiets wordt structureel onderschat als oplossing voor bereikbaarheid. Met een klein beetje geld van de overheid om deelfietsen mogelijk te maken zijn grote maatschappelijke voordelen te behalen. Als je de kosten van een deelfiets afzet tegen een extra fietsparkeerplek op het station of tegen een buskilometer zie je dat investeren in deelfietsen ruimschoots loont.’
In het artikel vertellen ook Dave Verwey (Den Haag, Lime) en Astrid Plugge (Den Haag, OV-fiets, Lime en Cargoroo) over hun ervaringen met de deelfiets.
Eerder bij de Fietsersbond
- Trend: de deelfiets (januari 2025, origineel bij de Fietsersbond) — ‘We zouden tien keer zoveel deelfietsen moeten hebben’, over het pleidooi De ideale deelfiets.
- Zuid-Holland als deelfietsersparadijs
Illustraties: Judy Ballast, bij het artikel ‘Trend: de deelfiets’ van de Fietsersbond.